Генеральная прокуратура РК

Жаңашылдық және жеделдік

Комитет жинақтайтын құқық­тық статистикалық ақпарат про­ку­­рорлық қадағалауды жүзеге асыру кезінде, сондай-ақ барлық мемлекеттік органдар шешімдер қабылдаған кездерде де негізгі дереккөздің бірінен саналады. Со­нымен қатар, ол жеке және заңды тұлғаларды қоса алғанда барлық пайдаланушыларға ақпарат жеткізіп беруші болып отыр. Мәселен, 1998 жылы мемлекеттік орган­дар­дың, жеке және заңды тұлғалар­дың 33 мың сұрауына жауап берсе, 2008 жылы бұл көрсеткіш 60 есе артып, 2 миллион 102 мыңға жетті.

Қазір комитетте 5 ақпараттық жүйе жұмыс істеп тұр, олар: «Бір­тұтас біріктірілген статистикалық жүйе», «Тұрғындардың арыз-ша­ғымдарының біртұтас есебі», «Арнайы есептер», «Авто­ма­т­тан­дырылған дактилоскопиялық ақ­па­раттық жүйе», сондай-ақ 24 мем­лекеттік және 8 құқық қорғау органдарына қызмет көрсететін «Ақпараттық сервис».

Аталған жүйе өз қызметінде уақыт талабына сай, заманауи әдіс­терді енгізуді дәстүрге айналдырып келеді. Мәселен, келушілердің арыз-шағымдарын есепке қоюдан жасырып қалуды барынша азайту мақсатында хабарлама талонның электронды нұсқасын енгізу қолға алынды. Бұл бойынша арыз беруші өз арызы бойынша қабылданған шешімді интернет, CALL-орталық немесе SMS арқылы біліп отыру мүмкіндігіне ие болады.

Бұл сынақ өткен жылдың ая­ғы­на таман Ақмола мен Алматы облыстарында жүргізіліп, жақсы нәтижелер көрсетіп үлгерді. Со­ның арқасында осы облыстарда қылмыстар туралы хабарламалар мен шағымдар сәйкесінше 8,3 жә­не 33,6 пайыз артты. Сынақ жүр­гі­зілген 2 ай ішінде ғана арыз берушілерге 4 мыңдай талон берілді. Олар арқылы 2 мыңға жуық арыз беруші комитет сайтына, CALL – орталыққа кірді немесе SMS хабарлама жасады. Демек, олар мекемелердің табалдырығын тоздырмай-ақ өз шағымдарының нәтижесін біле алды. Мұның нә­ти­жесі азаматтар мен заңды тұл­ға­лар өз арыз-шағымдарының қа­ралу барысын интернет арқы­лы біліп отыруға мүмкіндік беретін «Айқын» жобасын жасауы­мыз­ға алып келді.

Аталмыш жоба Ақмола облы­сы әкімдігінің жекелеген бөлім­ше­лерінде сынақтан өтіп, Көкше­тау қаласының мемлекеттік ор­ган­дарында қолдауға ие болды. Осы сынақ кезінде Ақмола облы­сы­ның жергілікті атқару орган­да­ры келушілердің арыз-шағым­да­рын қабылдау және тіркеу кезінде оларға 6 613 талон берді. Олар­дың 4 415-і, яғни 66,8 пайызы комитет сайтына кіріп, арыздары­ның одан арғы тағдырын біліп отырды. Президент Әкімшілігінің тапсырмасы бойынша енді бұл жобаны барлық орталық және жергілікті атқару органдарына енгізу мәселесі жасалу үстінде.

Әрине, құқықтық статис­ти­ка­ны одан әрі дамыту жолында бас­қа да жобаларымыз бар. Мәсе­лен, өткен жылы «Өкілетті орган­дардың әкімшілік құқық бұзу­шы­лық туралы істерді қарауының нәтижелері туралы» №1-АД деп аталатын статистикалық есептің жаңа түрі енгізілді. Бұған дейін елімізде бұл сала бойынша нақты ақпарат болмайтын, соған орай әкімшілік айыппұлдарды өндіріп алу жөніндегі жұмыстарды жақ­сар­туға да мүмкіндік жоқ еді.

Аталмыш жобаны енгізгеннен ке­йін еліміздегі бұл саладағы ахуал­ды айқын көре алатын болдық. 2008 жылы – 47 миллиард, 2009 жылы 37,5 миллиард теңгенің айыппұлы мемлекет қазынасына түспей қал­ған. Ал өткен 2010 жылы 80 миллиард теңгеге жуық немесе жарты миллион доллар айыппұл қайтару­сыз қалған! Өндірілмеген айып­пұл­дар жөнінде Алматы қаласы (16 млрд.теңге) мен Шығыс Қазақстан облысы (10 млрд. теңге) алдыңғы қатарда тұр.

Біз бүгінде жеке және заңды тұлғаларға мемлекеттік органдар билігіне өздері бақылау жасау мүмкіндігін беріп отырмыз. Бұл жөнінде электронды арыздарды тіркеу кітапшасы, электронды талон, «Бизнес тірегі» және «Айқын» сияқты инновациялық жобалар зор мүмкіндіктерге жол ашты. Осылар­дың арқасында есепке алу-тіркеу тәртібінің бұрынғы ұғымы мүлдем өзгеріп, ол жаңа сапалық деңгейге көтерілді. Ол бүгінде арыз-шағым­дарды қабылдау және тіркеу дегенді ғана білдірмейді, ол енді арыз­дарды қарау және оның бұзыл­мауын қадағалау сияқты мәселе­лер­ді қоса қарастыратын болды.

Үстіміздегі жылдың басынан бастап ішкі істер органдарында бұ­рын сынақ ретінде жүргізіліп келген хаттарды электронды тіркеу тәртібі жаппай енгізілуде. Ол өз кезегінде арыз-шағымдар туралы мә­лі­меттерді күн тәртібінен қалдыр­май, оларды уақтылы қарауға тікелей ықпал ететін болды. Бұл жү­йе негізінен құқық бұзушылықтың орын алуын анықтауға ғана емес, оның алдын алуға бағытталған. Сон­дай-ақ бұл жүйе кәсіпкерлерді негізсіз тек­серу­дің жолын кесуге де қызмет етеді. Осы мақсатпен электронды тіркеу мен тексерулерді есепке алу бағ­дар­ламалары біріктіріліп отыр.

жалғасы>>